Homepage

Een gemeenschapstuin is een tot ontmoetingstuin omgevormde openbare ruimte. Het concept dient vele doelen: ontmoeting, sociale cohesie, veiligheid, kwalitatief beter groen, burgerparticipatie, educatie en werkgelegenheid. De invulling van zo’n tuin is altijd gebaseerd op de specifieke lokale situatie, in samenspraak met de beoogde gebruikersgroep. De gemeenschapstuin verbindt jong en oud, werkenden en niet-werkenden, validen en minder-validen, en mensen vanuit verschillende culturele achtergronden. De tuin vormt een spontane ontmoetingsplaats, maar biedt ook regelmatig speciaal georganiseerde activiteiten. Dit resulteert niet alleen in een aantrekkelijke openbare ruimte, maar creëert ook allerlei werkplekken. Van stageplaatsen tot participatieplaatsen, van leerwerktrajecten tot dagbestedingactiviteiten.

Bij de totstandkoming van een gemeenschapstuin werken uiteenlopende gemeentelijke afdelingen en locale partijen samen: Sociale Zaken, Gemeentewerken, woningcorporaties, scholen, welzijnswerk, bewoners en zelforganisaties. RadarAdvies, bureau voor sociale vraagstukken, begeleidt de volledige inrichting van de tuinen, van voorbereidingsfase tot en met de verankering.

In het verlengde van het Kyotoprotocol en van de Kopenhagen-Conferentie kunnen gemeenten de bomen die ze geplant hebben op Boomfeestdag-2010 aanmelden bij Stichting Nationale Boomfeestdag. Een speciale rekenmodule van Milieu Centraal en Alterra rekent vervolgens uit aan de hand van de geplante boomsoorten en standplaats hoeveel kg CO2 er per inwoner wordt vastgelegd tijdens het leven van die boom.

2010 is door de VN uitgeroepen tot het Internationale Jaar van de Biodiversiteit. Onderzoek heeft uitgewezen dat de jeugd van vandaag onvoldoende betrokken is bij het groen en de natuur in hun omgeving en bij het groenvak. Groen/natuur is niet sexy, niet uitdagend genoeg. Om deze houding te veranderen informeren we ze onder andere over het belang van een gezonde natuur voor hun eigen toekomst. Tevens communiceren we dat deze natuur gezond kan blijven als er genoeg verschillende planten, dus ook bomen, en dieren kunnen blijven leven. Ook worden ze gewezen op onnodig energieverbruik en het effect dat dat heeft op de CO2-vervuiling van de lucht. We vragen ze het certificaat te tekenen en ons te melden wat zij zelf willen doen voor een gezond Nederland.

Het project Stadstuin Emma's Hof is voortgekomen uit een buurtinitiatief en wordt nog steeds door vrijwilligers gedragen. De stichting met dezelfde naam stelt zich tot doel een stadstuin te realiseren op een binnenterrein in een dichtbevolkte en -bebouwde wijk in Den Haag, het Regentessekwartier. Voor dit doel is een fondsenwervingscampagne opgestart die in totaal 1,5 miljoen Euro heeft opgebracht met bijdragen vanuit Mooi Nederland, de gemeente Den Haag, de Europese Unie, Fonds 1818, het VSB-fonds en vele kleinere fondsen en particulieren.

Inmiddels is het terrein eigendom van de stichting en wordt de bebouwing gesloopt en het terrein klaar gemaakt voor beplanting en andere landschapselementen. De tuin krijgt een functie als "openlucht buurthuis". Het moet een groene enclave worden die zodanig is ingericht dat hij uitnodigt om er te spelen, te eten, naar optredens en voorstellingen te kijken, te ontmoeten. Onderdeel van het concept is dat beheer en onderhoud bij buurtbewoners blijft.

Bewoners uit de Wijsgerenbuurt in Amsterdam Geuzenveld wilden graag het groen in de buurt opknappen. Tijdens een wandeling door de wijk met Ymere en het Stadsdeel viel het oog op een moestuin aan de rand van een grasveld. Een oudere dame uit de buurt kweekte daar al jaren groenten. Woningcorporatie Ymere was verrast dat de moestuin midden in de openbare ruimte goed functioneerde en peilde via een enquête of er meer belangstelling voor was. Dat bleek inderdaad het geval. Samen met bewoners, bureau Buitenkans en het Amsterdams Steunpunt Wonen is de moestuin verder uitgewerkt.

Sinds april 2009 wordt er door twaalf tuinders getuinierd. Niet alleen de tuinders zijn enthousiast, ook de omwonenden vinden het project een groot succes. De moestuin is een ontmoetingsplek voor de buurt geworden. De oogst wordt gedeeld met de omwonenden, bewoners hebben meer contact met elkaar, de kinderen tuinieren mee en zijn meer groenten gaan eten en het scheelt de tuinders ook nog eens in de portemonnee. Vanwege de grote belangstelling wordt dit jaar een tweede moestuin in dezelfde wijk geopend.

Groene verbindingen tussen Stad-Land zijn voor de steden cruciaal voor de woonkwaliteit en leefbaarheid. Verkeerswegen vormen vaak een barrière tussen het groen in en om de stad. Om deze barrièrewerking op te heffen wordt over de noordelijke randweg Utrecht tussen Park de Gagel (Overvecht) en het Gagelbos een brug aangelegd voor fietsers en wandelaars. En speciaal voor dieren gaat een zogenaamde ecoduiker onder de weg door. Daarmee wordt het nieuw aangelegde recreatiegebied Noorderpark, aan de rand van Overvecht, veel beter en veiliger bereikbaar voor mens en dier.

Bij de verdere plannen om de noordelijke randweg op te waarderen tot autoweg kan de oversteekbaarheid alleen veilig gewaarborgd worden door ongelijkvloerse kruisingen. De voet/fietsbrug is hiermee een belangrijke verbinding om vanuit Overvecht en de bestaande stad via een veilige en herkenbare route direct in het Noorderpark en Gagelbos te komen. Daarmee is het een eerste project in de reeks van projecten die de steden bij het Rijk voorleggen in het verbeteren van de stad-land verbindingen en de bewoners van de steden veilige mogelijkheden bieden om de grote recreatiegebieden rondom de stad intensief te benutten.

Dit jaar nog wordt gestart met de aanleg van ‘De Blauwe Verbinding’, een bijzondere waterweg tussen het Zuiderpark in Rotterdam en het toekomstige landschapspark het Buytenland in Albrandswaard. Het gaat om een recreatieve vaarroute, die tevens zorgt voor schoon water in het Zuiderpark, functioneert als waterberging én een ecologische verbinding legt tussen de verschillende groengebieden. Het behoeft geen betoog dat deze vaarroute ook het leefklimaat in de buurten van Rotterdam-Zuid fiks zal verbeteren. Het project heeft een looptijd van tien jaar en wordt in zeven deelprojecten uitgevoerd. Het waterschap Hollandse Delta, gemeenten Rotterdam, Albrandswaard en Barendrecht, provincie Zuid Holland, recreactieschap IJsselmonde, stadsregio Rotterdam en Rijskwaterstaat hebben zich door een inspanningsverplichting verbonden aan het plan.

De campagne "Trees for Grannies" heeft op de eerste plaats als doel de groenvoorziening rondom verzorgingshuizen bespreekbaar te maken en te verbeteren met het oog op verkoeling in de zomer. Daarnaast zijn bomen belangrijk voor vogels en dragen ze bij aan de biodiversiteit. Dat het in een gebouw met een plat zwart dak in de zomer behoorlijk warm kan worden is geen nieuws. Op zich is dit niet zo erg als het een bushalte, magazijn of fietsenhok betreft. Het wordt echter een ander verhaal als er ook mensen wonen en werken. Zeker als het ouderen betreft, thermoregulatie is voor deze groep namelijk een stuk moeilijker dan voor jongeren.

Veelal wordt alleen binnen de muren naar technische oplossingen gezocht. Dat bomen en struiken ook de temperatuur van een gebouw kunnen afvlakken wordt daarbij vaak over het hoofd gezien. Onderdeel van de campagne “Trees for Grannies” is dan ook het zoeken naar inspirerende ontwerpen en praktijkvoorbeelden. In het parkje vlakbij het verzorgingshuis kan het op zo'n hete dag ook aantoonbaar koeler zijn, dit kan lokaal wel 10 tot 15 graden schelen. Ook van deze "parkjes op pantoffelafstand" probeert Trees for Grannies koele inspirerende voorbeelden te vinden.

Het project Maatweg is een groenproject aan de rand van de stad Amersfoort bij de Eem. Het project hangt samen met de ontwikkeling van een nieuw medisch centrum Meander op deze locatie. Belangrijke thema’s zijn ecologie langs de Eem, zichtbaarheid van de cultuurhistorische Grebbelinie en gezondheid. De beleidsvisie groenblauwe structuur Amersfoort geeft een integrale visie op groen en water in en rond de stad Amersfoort. De gemeente werkt samen met bewoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere overheden aan een vitale, groene stad. Ambitie is het verbinden van de stad met het ommeland via groene en blauwe structuren, waarmee verschillende landschappen via wiggen de stad in komen. Het Maatweggebied met het medisch centrum wordt met deze ambitie ontwikkeld: een medisch centrum in het groen. Rond het ziekenhuisterrein worden ecologische zones gerealiseerd, wandelpaden aangelegd en de Grebbelinie zichtbaar gemaakt. Kortom, een integraal plan waar gezondheid, ecologie en cultuurhistorie hand in hand gaan.

Nederlandse kinderen groeien in toenemende mate op in een verstedelijkte omgeving. Terwijl zij juist een groene omgeving nodig hebben voor hun ontwikkeling. Grote behoefte is er dus aan duurzame groene speelplekken waarin de creativiteit en verbeeldingskracht van kinderen tot hun recht kunnen komen.

In Rotterdam zien we klimaatverandering als een kans. Met innovatieve toepassingen maken we de stad aantrekkelijker en zorgen we voor extra economische impulsen. Door klimaatverandering zullen vaker intense regenbuien voorkomen. Het water kan niet altijd via het riool worden afgevoerd. Daarvoor moeten we extra opvangmogelijkheden creëren.

Waterpleinen
Rotterdam heeft iets bijzonders bedacht om in de dicht bebouwde stad voor extra wateropvang te zorgen: waterpleinen. Het overgrote deel van de tijd fungeren deze waterpleinen als heerlijke speelplek of als sportveld. Bij hevige regen kunnen ze het overtollige hemelwater enige tijd vasthouden.
Groene daken
Groene daken geven Rotterdam een groener aanzien, vormen een buffer bij regenafvoer en zorgen voor een langere levensduur van een dak. De gemeente Rotterdam stimuleert de aanleg van groene daken in Rotterdam. Zo is er een aantrekkelijke subsidie voor huiseigenaren en heeft de stad inmiddels een aantal gemeentelijke gebouwen voorzien van een groen dak.

Tussen de wijk en de A73 komt het Natuurpark Klingerberg met ruimte voor groen, natuurbeleving en spel. Het nieuwe park ter grootte van maar liefst 10 ha vervult straks een belangrijke rol voor de gezondheid en de verbetering van de luchtkwaliteit: een natuurlijk filter. Kortom: een gezonde, actieve en aangename natuurbeleving dicht bij huis; van een verborgen naar een geborgen oase tussen wijk en weg.

Het ontwerp is interactief, in samenspraak met een klankbordgroep van zo’n 20 omwonenden en belanghebbenden, in drie workshops tot stand gekomen. Ook de kinderen van de basisscholen in de wijk is gevraagd mee te denken over het ontwerp. Zo is stap voor stap toegewerkt naar een breed gedragen en aansprekend eindresultaat. Basis voor het ontwerp is een zo optimaal mogelijke groenstructuur om de luchtkwaliteit te verbeteren. De wensen en dromen van de bewoners en kinderen hebben ertoe geleid dat in het natuurpark twee sferen elkaar ontmoeten: open bloemrijke natuurweiden en een halfopen speel- en wandelbos met vertier voor jong en oud. Verspreid over de bloemenweide liggen diverse speelplekken (waaronder een waterspeelplaats) en sportplekken (bijvoorbeeld een trapveld en een beachvolleybalveld). Het geheel wordt omzoomd door echte fruitbomen, een BBQ-plek en diverse zitplekken. Een karakteristieke promenade vormt de verbindende as.

Het klimaat verandert, dat is zeker. We krijgen vaker te maken met hittegolven met als gevolg 'urban heat islands', stedelijke hittestress. Maar ook heftiger stormen en meer regenval in met name voor- en najaar zullen voor meer wateroverlast zorgen. Om aan te passen aan de effecten van klimaatverandering wordt in de nieuw te bouwen wijk Steenbrugge, aan de noordrand van de stad Deventer, extra aandacht besteed aan klimaat- en luchtgroen en het vasthouden, bergen en afvoeren van water.

In deze nieuwbouwwijk wordt heel bewust gekozen voor het toepassen van gevelbeplanting in de hoofdstraat die stenig van karakter is. De combinatie van gevelbeplanting met de toepassing van bomen en het vergroenen van platte daken zorgt voor een aangenaam verkoelend klimaat en een vermindering van het urban heat effect. Om de verkoeling zo groot mogelijk te maken, worden toekomstige bewoners goed geïnformeerd over de plek waar ze komen wonen en hoe zij bij kunnen dragen aan het vergroten van dit groene oppervlak, bijvoorbeeld door in de tuin niet alleen verharding te leggen maar ook eens na te denken over het planten van bomen of heesters. Tuinen worden voorzien van hagen. Langs wegen is dit een goede toepassing om reductie van stofdeeltjes direct laag bij de weg te kunnen bewerkstelligen.

Landschapspark De Danenberg is onderdeel van de integrale ontwikkeling van het Betuwse Bedrijvenpark, waarbij de overgang van bedrijvenpark naar het landschapspark vooral een natuurlijke invulling krijgt. Dit wordt ondermeer gecombineerd met beperkte rode elementen. De versterkte waarden zorgen ervoor dat deze stadsrandzone gaat fungeren als een kwalitatief hoogwaardig "groen prikkeldraad", waarmee verdere verstedelijking in westelijke richting en verrommeling wordt voorkomen.

Uitgangspunt is: zonder bedrijventerrein geen Landschapspark en zonder Landschapspark geen bedrijventerrein.

De grote open, groene ruimtes in het plan Roombeek refereren aan de oude bleekvelden die ten tijde van de textielindustrie in dit gebied te vinden waren. Door de concentratie van het groen in deze centraal gelegen bleken, vormt zich hier een nieuwe groene oase voor de wijk. Iedere buurt heeft hierdoor een aantrekkelijk uitloopgebied. Door ook kleinschalige functies aan de bleken toe te voegen worden de bleken goed gebruikt. Mede door ook de snelle verkoop van de kavels aan de bleken blijken deze parken nu al een geliefde plek te zijn in Roombeek.

Aan een belangrijke radiaal die van Enschede naar Duitsland loopt ligt het winkelcentrum Glanerbrug. Zowel het aanzien van de winkels als de openbare ruimte waren toe aan een flinke opknapbeurt. Na de metamorfose blijkt dat het economisch beter gaat met het winkelerf Glanerbrug.

In Den Haag stadsdeel Zuid-West zijn sinds begin jaren negentig oude wijken gerenoveerd, waarbij in één van de wijken vier woonblokken vervangen moesten worden door eengezinswoningen. Bij deze woningen lagen drie binnentuinen met in de middelste tuin drie monumentale vleugelnoten (Pterocarya fraxinifolia). De eerste ontwerpen passeerden zonder rekening te houden met de bomen. Pas na een inventarisatie ter plekke kwamen ze in beeld. Vervolgens is onderzoek gedaan naar de levensverwachting van de bomen en is er uiteindelijk voor gekozen de bomen in te passen. Dit gaf meerwaarde aan het nieuwbouwplan, het heeft echter wel tot gevolg gehad dat men minder woningen kon bouwen, maar wel van een hogere kwaliteit.

Het behoud van de bomen heeft er zelfs toe geleid dat de woningen aan deze binnentuin als eerste zijn verkocht! In de verkoopbrochure waren impressies en foto’s met de bomen opgenomen, vanwege hun meerwaarde aan het eindbeeld. Nu in 2010, vijf jaar na de oplevering van de 21 woningen, wonen er nog steeds 20 van de oorspronkelijke bewoners. De binnentuin met de bomen voegt meerwaarde toe aan het woongenot van de bewoners, een groene woon- en leefomgeving direct in de achtertuin. De aanwezigheid van de vleugelnoten zijn daarbij een toevoeging op de waarde van hun woningen. Uit onderzoek van WUR blijkt dat de prijzen van woningen in of in de nabijheid van groen kunnen 5 tot 15% hoger liggen.

Arnhem is in 2009 tot Groenste Stad van Europa uitgeroepen. Dit is aanleiding geweest tot het opstellen van Arnhems Groene Agenda met als doel de specifieke waarden van het Arnhems groen te benoemen voor de stad en haar bezoekers. We presenteren twee projecten die voorbeelden zijn voor de manier waarop Arnhem haar groen inhoud geeft. Dit zijn:

• het versterken van het groen-blauwe casco in de herontwikkeling van de wijk Presikhaaf in Arnhem
• het stimuleren van verticaal groen vanuit de grote en brede meerwaarde die dit heeft voor de leefbaarheid van de stad maar zeker ook de milieu- en klimaataspecten.

In 1995 is al gestart met de gefaseerde aanleg van Park West. Dit park is niet te beschouwen als een park in de klassieke zin van het woord, maar is een kralensnoer van groene plekken die verbonden zijn door fiets- en wandelroutes. Hierdoor functioneert het gebied als hoogwaardige buffer tussen het haven- en industriegebied en de woongebieden in Nijmegen (Oud) West. Het is een typisch gebied aan de stadsrand waarin sportcomplexen, volkstuinen, tuinen, tuinderijen en kassen en parken aanwezig zijn. Onlangs is voor de derde en laatste fase de planvorming met bewoners afgerond en is op enkele plekken de uitvoering gestart. Hiermee worden weer een aantal groene kralen toegevoegd.

Hatert is de krachtwijk van Nijmegen. Een wijk uit de jaren ‘60 met een duidelijke stempelstructuur; eenvormige bouwblokken met daartussen even eenvormige groene stukken. Met de financiële bijdrage van het ministerie van LNV werd het mogelijk om aan dat laatste een flinke impuls te geven. Samen met bewoners zijn de wensen verkend en de ontwerpen gemaakt. Ook scholen en IVN waren betrokken bij het proces. Uiteindelijk ligt er nu een prachtig plan waarmee het aanwezige groen in de zoom van Hatert een stuk aantrekkelijker gaat worden. De uitvoering is inmiddels gestart en tijdens de afgelopen boomfeestdag heeft Wethouder Jan van der Meer de appelboom van minister Verburg en een aantal andere bomen samen met 60 schoolkinderen geplant.

Dukenburg is een wijk uit de jaren '70 met veel groen. Zoveel groen dat we als gemeente door de bomen het bos niet meer zagen. Het oorspronkelijke groenontwerp is niet meer overal goed herkenbaar en dat maakt het voor de beheerders lastig werken. Ook bewoners hebben verschillende klachten over het op veel plekken te weelderige groen. Als gemeente hebben we daarom besloten om het groen in Dukenburg opnieuw tegen het licht te houden en samen met DHV een plan te maken zodat het groen weer past bij deze tijd en de wensen die daar bij horen. Ook in dit project wordt intensief samengewerkt met wijkbewoners. Twee projecten worden inmiddels uitgevoerd: Park Geologenstrook en Park Staddijk. Beide parken hadden een flinke opknapbeurt nodig. In Park Geologenstrook is met name ingezet op het in beeld brengen van de kenmerkende ondergrond en dit verhaal met behulp van een informatieve route te vertellen. In Park Staddijk is vooral gewerkt aan de zonering, de ingangen en meer natuurvriendelijke oevers.

Net als veel andere binnensteden is ook de binnenstad van Nijmegen vrij stenig. Ondanks twee rijksmonumentale parken geven bewoners, ondernemers en ook het Nijmeegse bestuur aan dat er wel wat groen bij mag. Een paar jaar geleden hebben we daarom een ideeënboek gemaakt om te verkennen op welke manier en op welke plekken we groen zouden kunnen toevoegen. In een compacte en historische binnenstad is immers niet alles overal mogelijk. We hebben te maken met archeologie, parkeren, kabels en leidingen. Kortom, geen eenvoudige opgave. Inmiddels zijn verschillende projecten uitgevoerd en staan er ook een aantal klaar om binnenkort uitgevoerd te worden. Ook bewoners van de binnenstad melden zich spontaan met ideeën hoe ook hun straat groener kan worden.