Hét innovatie event voor de bouw, installatie en vastgoed

9 t/m 11 april 2019

Hoe erg is het nou eigenlijk die nieuwe BENG norm?

Hoe erg is het nou eigenlijk die nieuwe BENG norm?

Auteurs: Ivo van Rooy en Jan Willem van de Groep

Twee weken geleden heeft de overheid de definitieve versie van de voorgestelde BENG-normen bekend gemaakt. Het zal niemand ontgaan zijn dat vooral de koplopers nogal verbaasd en geschokt reageerden. De oude voorstellen waarbij een maximale warmtevraag van 25 kWh per vierkante meter werd aangehouden waren te hoog gegrepen (zie ook de eerdere blog van Jan Willem daarover link) (voor de leek: 25 kWh/m2 is te vergelijken met 2,5 m3 gas per m2, een huis van 120 m2 zou in dat geval maximaal 300 m3 gas mogen verbruiken voor verwarmen). Het voorstel is om de definitieve norm vast te stellen op 70 kWh/m2. Dat lijkt dan weer volkomen de andere kant op te slaan. Bij de nieuwe norm zit ook een hele nieuwe rekenmethodiek. Jammer genoeg gaat die niet meer uit van de echte warmtevraag die voor u zo makkelijk is te vertalen naar gasverbruik. In die 70 kWh/m2 zit merkwaardig genoeg iets ingerekend voor koeling in de zomer en er wordt uitgegaan van een inefficiënt, niet aan te passen, ventilatiesysteem. De reden daarvoor ontgaat ons volledig. Juist het uitdrukken van de echte warmtebehoefte in kWh/m2 schept duidelijkheid en begrip voor bewoners over de mate van energiezuinigheid van de woning.

Een andere aanpassing in de nieuwe norm (de NTA 8800) is het gebruik van de Primaire Energie Factor (PEF). De primaire energiefactor zegt iets over de efficiëntie van fossiele energiebronnen zoals kolencentrales die stroom opwekken. Naarmate de hoeveelheid duurzame energie toeneemt daalt die jaarlijks een heel klein beetje. In de huidige methodiek is de PEF 2,56. Dat betekent dat de centrale 2,56 kWh  energie gebruikt om voor u 1 kWh elektriciteit uit het stopcontact te laten stromen. Het voorstel van de overheid is om die PEF factor te verlagen naar 1,45. Wat betekend dat men er vanuit gaat er slechts 1,45 kWh fossiele energie nodig is om voor u 1 kWh te produceren. De PEF factor wordt gebruikt om uit te rekenen hoeveel fossiele energie de woning na isolatie nog nodig heeft (in het geval van all-electric systemen). Efficiënte installaties en zonne-energie moeten er voor zorgen dat het fossiele energieverbruik zo laag mogelijk is. De rekenmethode voor installaties en de toepassing van duurzame energie is vastgelegd in de zogenaamde BENG2 en BENG3 norm. Als de PEF norm laag is hoeft er dus minder fossiel energieverbruik gecompenseerd te worden. In 2015 is de PEF door ECN bepaald op 2,15. Waarom de overheid er voor kiest om nu al de PEF-waarde in te voeren  die we pas over een jaar of 7 gaan bereiken is een volslagen raadsel en wordt ook nergens onderbouwd.

Maar goed. Hoe erg is het nou eigenlijk die nieuwe norm. Wij hebben samen wat sommetjes gemaakt waarvan we de uitkomsten hieronder toelichten. Aan de hand van deze sommetjes komen we ook tot een soort van ideale warmtevraag voor een all-electric rijwoning.

We zijn uitgegaan van een gemiddelde tussenwoning van 120 m2. Aan de hand van de vereiste warmtevraag hebben we bepaald  wat de effecten zijn op de energiekosten per maand, de maandlasten inclusief de financieringskosten, de totale kosten voor een bewoner over de levensduur van de installaties (15 jaar) en de CO2 uitstoot van de woning over een heel jaar. Er is niet uitgegaan van saldering maar van een teruglevergoeding van 10 cent per kWh. We hebben ook als uitgangspunt genomen dat er maximaal 28 zonnepanelen op het dak van een dergelijke woning passen.

De rekensom

We hebben de berekening uitgevoerd met drie verschillende scenario’s voor de PEF. In het rekenmodel hebben we een correctie doorgevoerd op de NTA-warmtevraag voor met name ventilatie. Daarmee benaderen we de ‘echte’ warmtevraag beter. Voor een rijwoning zal die zo’n 15 kWh_th onder de gegeven norm liggen (dus de warmtevraag bij een norm van 70 is dus in het echt (emoji met fronsende blikken) 55 kWh/m2). Verder hebben wij specifiek gerekend aan twee typen all-electric oplossingen. Uiteraard zijn er ook varianten te bedenken met externe warmtelevering. De uitkomsten zullen bij andere woningtypen ook weer verschillen. De rekensommen zijn bedoeld om een zinnige indruk te geven wat de effecten van verschillende BENG eisen kunnen zijn op de kosten en de klimaatimpact.

Wat valt op?

De invloed van de PEF is minder groot dan wij dachten. In het meest groene concept scheelt het amper 1 zonnepaneel. De PEF zal pas impact gaan hebben als de eisen van BENG2 en BENG3 worden aangescherpt.

Een concept met een warmtevraag van 70 kWh/m2 en een warmtebron met een COP van 1 wordt geblokkeerd door het maximale aantal zonnepanelen die op een dak passen. Daarvoor zouden al snel zo’n 35 panelen nodig zijn.

Een ontwikkelaar die alleen kijkt naar bouwkosten en niet naar de maandlasten en de Total Costs of Ownership van zijn klant zou makkelijk kunnen kiezen voor een warmtevraag van 45 kWh/m2 met een weerstandsverwarming (COP=1). Gezien de kosten voor de klant en de relatief hoge CO2 uitstoot lijkt ons dat een scenario dat voorkomen moet worden. Zo’n concept zou met een scherpere BENG2 of BENG3 eis uitgesloten kunnen worden.

Door de toepassing van een WP en de eisen in BENG2 (= meer PV toepassen bij hogere BENG1) ontlopen de meeste zuinige concepten elkaar niet zo veel in zowel Total Costs of Ownership en maandlasten. Het optimum voor een rijwoning (de meest gebouwde typologie in Nederland) zit bij een warmtevraag van tussen de 35 en 45 kWh/m2 met een efficiënte warmtebron voor de verwarming en het maken van warm tapwater.

Ons advies aan de BENGERS

Kies voor een te onderbouwen PEF factor van 2,0. Leg de lat op ca. 40 kWh/m2 en gebruik voor die norm de echte verwarmingsvraag zoals we dat ook doen bij de Energie Prestatie Vergoeding. Om inefficiënte verwarmingstechniek te voorkomen is het raadzaam om de BENG2/3 norm nog aan te scherpen. Kolom 2 en 8 laten zien dat die ook het beste resultaat levert voor zowel de woonlasten van de bewoner als de klimaatdoelstellingen. Aan de andere kant zou het mooi zijn als er ruimte ontstaat om voor gebruiksruimtes als slaapkamer, badkamer en studeerkamer infrarood techniek toe te kunnen passen zonder daarvoor bestraft te worden. Die hebben weliswaar een COP van 1 maar door het beperkte gebruik ligt het energieverbruik weer heel laag.

De uitkomsten met betrekking tot de toe te passen hoeveelheid solar is nogal teleurstellend. Het is bij de meeste concepten minder dan hoeveelheid die nodig is om binnen NEN7120 op EPC 0 uit te komen. Dat is bij de huidige prijs van solar een gemiste kans voor zowel het milieu als de bewoner. Nieuwbouwwoningen zouden namelijk vrij makkelijk CO2-neutraal kunnen worden door een wat strengere BENG3 eis.

Het beste concept

Gelukkigerwijs bieden de meest duurzame (groen gearceerde) concepten ook het voordeel voor de bewoner op het gebied van zowel comfort en als de portemonnee. Daar past een  concept bij met een (echte) warmtevraag van rond de 40 kWh/m2, de meest comfortabele ventilatie met WTW (systeem D) en voldoende PV om het fossiele gebruik in de winter te compenseren (dat zijn er wat ons betreft meer dan de BENG-uitkomst). Opvallend genoeg leveren de concepten met de strengere aangepaste BENG2/3 eisen het meest optimale resultaat.

Auteurs: Ivo van Rooy en Jan Willem van de Groep


permalink

Overig nieuws


Op de hoogte blijven?

Wilt u in aanloop naar Building Holland op de hoogte blijven van alle ontwikkelingen
en informatie? Meld u dan aan voor de nieuwsbrief van Building Holland.

Inschrijven nieuwsbrief

Terug naar boven